Nguyên nhân trẻ sơ sinh bị táo bón dưới 1 tuổi và cách xử lý

Trẻ sơ sinh bị táo bón khiến nhiều mẹ bỉm sữa lo lắng, bởi điều này ảnh hưởng trực tiếp đến sự phát triển của trẻ. Xác định rõ nguyên nhân và sớm tìm ra biện pháp khắc phục giúp trẻ nhanh chóng hồi phục sức khỏe. 

Nguyên nhân táo bón ở trẻ sơ sinh dưới 1 tuổi 

Táo bón xảy ra với mọi lứa tuổi, mọi đối tượng, mà phổ biến nhất là ở trẻ sơ sinh, phụ nữ mang thai và những người trên 65 tuổi.

Theo ThS.Bs Nguyễn Văn Hậu, táo bón là tình trạng rối loạn đường tiêu hóa khiến người bệnh đi ngoài không đều, khi đi ngoài thì phân khó, có cảm giác cứng, đau. 

Đặc biệt ở trẻ em, một tuần không đi đại tiện 3 lần thì được coi là đã mắc phải tình trạng táo bón. Tình trạng này phổ biến ở nhóm trẻ sơ sinh. Dưới đây là một số nguyên nhân:

Nguồn sữa của trẻ

Trẻ từ 0-6 tháng tuổi không bú sữa mẹ thì nguy cơ táo bón cao hơn so với những trẻ bú mẹ. Bởi vì thành phần đạm trong sữa công thức gây khó tiêu hóa hơn sữa mẹ. Bên cạnh đó, trong giai đoạn này, hệ tiêu hóa của trẻ vẫn còn yếu và chưa hoàn thiện nên rất khó tránh khỏi tình trạng bị táo bón.

Trẻ trong giai đoạn ăn dặm

Trẻ 6-9 tháng tuổi bị táo bón thường do ăn thức ăn có quá nhiều chất đạm, chất béo và ít chất khoáng, không có đủ hàm lượng chất xơ cần thiết.

Trong khi đó, nhu động ruột của trẻ chậm, cơ bụng và thành ruột của trẻ yếu nên khó đẩy phân của trẻ ra ngoài.

Trẻ nín nhịn khi buồn đại tiện

Hành vi nín nhịn giữ phân của trẻ xảy ra khi trẻ mải chơi, ham vui hoặc trẻ không thích/không muốn đi vệ sinh ở nơi lạ (khu công cộng, lớp học…). Việc nín nhịn đi vệ sinh dần dần khiến phân trở nên khô, cứng và dẫn đến táo bón. Trẻ đau đớn khi đi vệ sinh. Điều này càng khiến trẻ sợ đi vệ sinh và càng nhịn lâu hơn.

Do một số bệnh lý ở trẻ sơ sinh

Trường hợp trẻ mắc phải một số bệnh lý dưới đây cũng gặp phải tình trạng táo bón:

• Đại tràng bị phình to.
• Trẻ bị suy giáp trạng.
• Trẻ bị dị tật bẩm sinh ở đường tiêu hóa…

Triệu chứng táo bón trẻ sơ sinh

• Trẻ đi đại tiện ít lần hơn so với bình thường: Trung bình, trẻ dưới 6 tháng sẽ đi khoảng 2-3 lần/ngày. Trẻ uống sữa công thức sẽ đi đại tiện ít hơn, thường 1 lần/ngày. Nếu thấy trẻ ít đi đại tiện, thường là 3 ngày/lần hoặc trên 3 ngày/lần thì rất có thể trẻ đã bị táo bón.
• Trẻ quấy khóc, sợ hãi mỗi lần đi đại tiện: Khi bị táo bón, trẻ thường rặn, ưỡn người, quằn quại, hếch mông, bồn chồn để tìm cách đẩy phân ra ngoài. Điều đó càng làm cơn đau trở nên nghiêm trọng hơn khiến trẻ khóc và sợ hãi.
• Trẻ quấy và biếng ăn hơn bình thường: Nhiều trẻ do lâu ngày không đi đại tiện được dẫn đến đầy bụng, khó tiêu. Trẻ cũng không còn hứng thú với đồ ăn và trở nên lười ăn.
• Trẻ đi ngoài phân dê: Phân của trẻ vón cục, nhỏ như phân dê. Một số trẻ phân có lẫn tia máu do rách hậu môn khi rặn mạnh.

Cách trị táo bón ở trẻ sơ sinh dưới 1 tuổi

Trẻ sơ sinh bị táo bón làm thế nào? Dưới đây là những cách trị táo bón ở trẻ sơ sinh mà bố mẹ nên tham khảo để giúp trẻ nhanh chóng thoát khỏi tình trạng này.

Điều chỉnh chế độ dinh dưỡng

Bố mẹ cần chú ý thay đổi chế độ ăn của trẻ để khắc phục tình trạng trẻ sơ sinh bị táo bón. Tuy nhiên việc điều chỉnh chế độ ăn uống trị táo bón trẻ sơ sinh còn phụ thuộc vào từng độ tuổi và tình trạng của trẻ.

Đối với trẻ 1 – 6 tháng tuổi bị táo bón

Trẻ 1 tháng tuổi bị táo bón, trẻ 2 tháng tuổi bị táo bón hay trẻ 3 tháng tuổi bị táo bón thì mẹ vẫn cần duy trì nguồn sữa mẹ dồi dào, giàu dinh dưỡng bằng cách xây dựng chế độ ăn hợp lý, tránh các thực phẩm cay nóng…. Điều này tránh ảnh hưởng tới sự tiêu hóa của trẻ. Bên cạnh đó chú ý bổ sung các thực phẩm giàu vitamin, chất xơ, giúp cả mẹ và trẻ có hệ tiêu hóa khỏe mạnh.

Nếu trẻ sử dụng sữa công thức, mẹ cần chú ý lựa chọn loại sữa phù hợp nhất với trẻ. Hiện nay trên thị trường có rất nhiều loại sữa công thức, mẹ nên chọn loại sữa có nguồn gốc xuất xứ rõ ràng, có thương hiệu trên thị trường và được các chuyên gia dinh dưỡng khuyên dùng cho trẻ. 

Dòng sữa công thức Biostime (Sữa dê Biostime và sữa bò Biostime) của Úc là lựa chọn tốt nhất cho trẻ sơ sinh, đặc biệt là những trẻ đang gặp các vấn đề tiêu hóa.

Chứa 100% sữa tự nhiên, thành phần chất lượng cao và synbiotics (men vi sinh và prebiotics), sữa công thức Biostime giúp trẻ hấp thu dinh dưỡng tốt nhất và ngăn ngừa các vấn đề về tiêu hóa, trong đó có tình trạng táo bón.

Đối với trẻ 6 tháng bị táo bón

Với trẻ từ 6 tháng tuổi bị táo bón, mẹ nên:

• Cho trẻ uống đủ nước, bú đủ cữ mỗi ngày.
• Nếu trẻ uống sữa công thức, mẹ cần pha sữa theo đúng tỷ lệ, quá ít nước có thể dẫn đến táo bón, quá nhiều nước có thể dẫn đến suy dinh dưỡng.
• Cho trẻ ăn thành nhiều bữa nhỏ, chia thành nhiều bữa trong ngày để đường ruột dễ dàng tiêu hóa sữa hơn.
• Mẹ có thể cho trẻ ăn ngũ cốc lúa mạch thay vì ngũ cốc gạo. Mẹ cũng nên cho trẻ ăn các loại trái cây và rau xanh giàu chất xơ để ngăn ngừa và điều trị táo bón.

Tắm nước ấm cho trẻ

Tắm nước ấm cho trẻ có thể làm giãn cơ bụng và giúp giảm căng thẳng. Điều này cũng có thể làm giảm một số khó chịu liên quan đến táo bón. Do đó, mẹ nên thực hiện mỗi ngày để trẻ cảm thấy dễ chịu.

Massage bụng cho trẻ sơ sinh bị táo bón

Dưới đây là 1 số bài tập massage bụng cho trẻ giúp giảm tình trạng táo bón:

• Dùng các ngón tay để tạo chuyển động tròn trên bụng theo chiều kim đồng hồ, thực hiện 5 -7 phút nhằm thúc đẩy nhu động ruột cho trẻ.
• Giữ đầu gối và bàn chân của trẻ lại với nhau và nhẹ nhàng đẩy bàn chân về phía bụng, hoặc nắm chân tập động tác đạp xe cho trẻ khi trẻ sơ sinh bị táo bón.
• Dùng đầu ngón tay vuốt từ lồng ngực xuống rốn.
• Khi thay tã, mẹ lau nhẹ, xoay tròn vùng hậu môn để kích thích trẻ đi đại tiện đúng lúc.

Đưa trẻ đi khám

Khi áo bón ở trẻ dưới 1 tuổi, biện pháp tốt nhất là bố mẹ đưa trẻ đi khám chuyên khoa để không bỏ sót các bệnh lý khác để phòng ngừa, điều trị đúng cách.

Nếu trẻ có các biểu hiện dưới đây, bố mẹ nên cho trẻ đi khám sớm nhất có thể:

• Trẻ bị đau bụng dữ dội.
• Đi cầu muộn hơn bình thường 24 giờ ở trẻ em dưới 4 tháng tuổi.
• Chướng bụng, nôn mửa.
• Đi ngoài ra máu, cau có khó chịu đi đi ngoài.
• Có dấu hiệu táo bón bệnh lý.

Trẻ sơ sinh bị táo bón khiến trẻ khó chịu và ảnh hưởng rất nhiều tới sự phát triển của trẻ. Cách tốt nhất để ngăn ngừa táo bón ở trẻ dưới 1 tuổi là xây dựng chế độ dinh dưỡng khoa học cho trẻ; lựa chọn sữa công thức phù hợp; rèn luyện trẻ có thói quen đi vệ sinh đều đặn, đúng giờ. Đồng thời, bố mẹ nên cho trẻ ăn nhiều rau khi bước vào giai đoạn ăn dặm để cung cấp lượng chất xơ cần thiết, giúp trẻ dễ dàng tiêu hóa, đi vệ sinh.