Ở cữ là gì? Đẻ xong kiêng gì để nhanh chóng hồi phục sức khỏe?

Ở cữ là gì? Ở cữ là thời gian nghỉ ngơi và kiêng cữ để cơ thể người mẹ có thể phục hồi sau 9 tháng 10 ngày mang thai và sinh con. Trong thời gian này, người mẹ cần được chăm sóc cẩn thận và kiêng khem khoa học để sức khỏe nhanh chóng trở lại, nâng cao chất lượng sữa và tránh được các bệnh hậu sản.

Ở cữ là gì?

Ở cữ là thời gian nghỉ ngơi của phụ nữ sau khi sinh nở. Đây là thời gian cực kỳ quan trọng trong quá trình mang thai và sinh đẻ. Cơ thể của người mẹ sau sinh rất yếu, cần được nghỉ ngơi, chăm sóc đúng cách để phục hồi nhanh chóng và phòng ngừa các bệnh hậu sản: thoái hóa xương khớp, thoát vị đĩa đệm, suy giảm thính lực,…

Bên cạnh đó, thời gian ở cữ cũng là lúc các chị em lần đầu làm mẹ thích nghi, học hỏi kinh nghiệm, làm quen, chăm sóc bé con trong giai đoạn đầu đời và nâng cao chất lượng sữa mẹ.

Theo quan niệm dân gian, thời gian kiêng cữ sau sinh phải ở cữ đủ 100 ngày (3 tháng 10 ngày) với những yêu cầu nghiêm ngặt như ở phòng kín, không tắm rửa, không đánh răng bằng kem đánh răng, không nói chuyện với người lạ,… nếu không người mẹ sẽ dễ bị ốm, đau đầu, đau xương khớp. Tuy nhiên những quan niệm này không khoa học và gây nhiều bất tiện cho cả mẹ và con. 

Vì vậy, trong nhịp sống hiện đại như ngày nay, thời gian ở cữ của phụ nữ thường kéo dài từ 1 đến 3 tháng tùy theo thể trạng và sức khỏe của mỗi người. Để đảm bảo sức khỏe cho cả mẹ và bé, nên nghỉ ngơi cho đến khi cảm thấy sức khỏe ổn định trở lại.

Những điều mẹ bỉm cần tránh khi kiêng cữ sau sinh

Ở cữ là thời gian cần tránh nhiều thứ để không ảnh hưởng đến sức khỏe, vậy bà đẻ kiêng những gì? Mẹ bỉm cần kiêng một số điều sau trong thời gian ở cữ:

Kiêng ăn uống không lành mạnh

Trong thời gian ở cữ, không nhất thiết phải kiêng quá nhiều món như quan niệm dân gian. Vậy, ở cữ kiêng ăn gì? Mẹ bỉm nên tránh các đồ ăn uống không lành mạnh sau để tránh ảnh hưởng đến sức khỏe:

• Các món đồ ăn lạnh, cay nóng, nhiều dầu mỡ vì dễ gây khó tiêu ảnh hưởng đến hệ tiêu hóa, tích mỡ trong cơ thể và làm giảm chất lượng sữa. 
• Các loại hải sản dễ gây dị ứng, thực phẩm có nguy cơ viêm nhiễm gây ảnh hưởng đến sự phát triển của con trẻ.
• Rượu bia, đồ uống có cồn, chất kích thích như cà phê, trà xanh,.. làm cả mẹ và con mất ngủ, ảnh hưởng tinh thần của cả mẹ và bé.

Tránh vận động mạnh, làm việc nặng

Trong thời gian ở cữ, nếu mẹ bỉm vận động quá mạnh sẽ khiến vết thương lâu lành, bục vết mổ rất nguy hiểm.

• Tuyệt đối không mang vác, vận động mạnh quá sức hoặc tập các bài tập thể dục mạnh khi các vết mổ, khâu chưa phục hồi. 
• Tránh lên xuống cầu thang quá nhiều, đặc biệt đối với mẹ sinh mổ vì dễ động đến vết thương, gây đau nhức, mất sức.

Kiêng tắm nước lạnh và tiếp xúc gió lạnh

Trong thời gian ở cữ, nên tránh tắm hoặc vệ sinh bằng nước lạnh, đi bơi vì phụ nữ ở giai đoạn này thường bị giảm khí huyết, dễ bị cảm lạnh. 

• Nếu tiếp xúc với nước lạnh quá sớm, sức khỏe người mẹ dễ bị yếu, lâu phục hồi.
• Tránh ngồi trước quạt hoặc điều hòa quá lạnh vì sức đề kháng còn yếu dễ bị nhiễm lạnh hoặc cảm mạo.

Không nên căng thẳng, stress

Mẹ bỉm cũng cần được chăm sóc sức khỏe tinh thần. Không để bản thân bị stress cũng là điều kiêng kị khi cho con bú để tránh ảnh hưởng đến chất lượng sữa của con.

• Tránh lo âu, căng thẳng quá mức vì dễ ảnh hưởng đến tinh thần và chất lượng sữa cho con.
• Nếu không ngủ đủ giấc, chịu áp lực khi sinh con có thể dẫn đến tình trạng trầm cảm sau sinh.

Kiêng quan hệ vợ chồng quá sớm

Mẹ bỉm cũng cần chú ý đến việc sinh hoạt vợ chồng trong quá trình kiêng cữ.

• Không nên quan hệ vợ chồng trước 6-8 tuần sau khi sinh để cơ thể người mẹ có thời gian hồi phục.
• Đối với phụ nữ sinh mổ, cần đợi vết thương lành hẳn trước khi quan hệ trở lại.

Những điều mẹ sau sinh nên làm để hồi phục nhanh

Bên cạnh các điều cần tránh, mẹ bỉm trong thời gian ở cữ nên thực hiện một số biện pháp để cơ thể được phục hồi nhanh hơn, tránh ảnh hưởng đến sức khỏe sau này.

Duy trì chế độ ăn uống đầy đủ dinh dưỡng

Người mẹ cần chú ý đến chế độ dinh dưỡng trong thời gian ở cữ, tuân theo các chế độ ăn uống đúng cách.

• Bổ sung các thực phẩm giàu protein, sắt, canxi, vitamin để tăng cường sức khỏe.
• Uống đủ 2.5-3 lít nước mỗi ngày, bổ sung sữa, nước ép để lợi sữa.
• Trong thời gian cho con bú, nhu cầu dinh dưỡng của mẹ cao hơn mức bình thường vì vậy nên chia ra nhiều bữa ăn với lượng thức ăn phù hợp, tránh ăn quá nhiều trong một bữa.

Vận động nhẹ nhàng

Sau khi sinh nở, luyện tập những động tác phù hợp sẽ rất giúp ích cho sự phục hồi của phụ nữ. Nên luyện tập những bài tập nhẹ nhàng như đi bộ, tập yoga để cải thiện sức khỏe thể chất. Không nên quá chú trọng đến việc giảm cân, giảm eo, siết cơ để tránh ảnh hưởng đến xương khớp.

Chăm sóc tinh thần tốt

Mẹ bỉm nên ngủ đủ giấc từ 8-10 giờ mỗi đêm để cơ thể có thời gian thực hiện những hoạt động tái tạo, thư giãn tinh thần. Nếu con quấy phá vào ban đêm, mẹ nên tranh thủ thời gian ngủ vào ban ngày. Đảm bảo rằng bản thân có thể nghỉ ngơi và ngủ đủ giấc, tránh mất ngủ, sa sút tinh thần để ngăn ngừa nguy cơ trầm cảm sau sinh.

Vệ sinh cá nhân đúng cách

Cần vệ sinh vết mổ, vùng kín đúng cách bằng nước muối pha loãng hoặc dung dịch vệ sinh nhẹ nhàng khi còn sản dịch để phòng ngừa viêm nhiễm và các bệnh trong thời kỳ hậu sản. Tắm rửa bằng nước ấm và giữ vệ sinh vùng kín sạch sẽ.

Những quan niệm sai lầm khi ở cữ

• Phòng ngủ phải che kín gió: Việc đóng cửa phòng liên tục dễ gây tình trạng nấm mốc, ẩm thấp ảnh hưởng đến sức khỏe của mẹ và bé. Vì vậy, phòng ngủ cần phải thoáng khí, có ánh nắng soi rọi giúp làm ấm không khí.
• Kiêng cữ tắm gội 1 tháng: Cơ thể mẹ sau khi sinh dễ tiết mồ hôi và sản dịch, không tắm rửa sẽ tạo điều kiện để vi khuẩn sinh sôi và phát triển, gây nhiều bệnh.
• Nằm than, hơ nóng: Việc nằm than cực kỳ nguy hiểm cho sức khỏe của mẹ và bé. Than đốt sẽ thải ra khí CO2 có khả năng dẫn đến ngộ độc.
• Kiêng nói chuyện, nói to: Quan niệm dân gian cho rằng sau sinh mẹ nói nhiều, nói to sẽ dẫn đến nói không tự chủ, nói lắp là quan niệm không có cơ sở khoa học. Vì vậy, có thể thoải mái nói chuyện khi giao tiếp, chỉ nên tránh nói quá to để ảnh hưởng đến dây thanh quản.
• Uống nước tiểu của trẻ để kích sữa: Đây là quan niệm hoàn toàn sai lầm, nước tiểu là sản phẩm dư thừa được đào thải ra ngoài tuyệt đối không thể uống.
• Không đánh răng, chải đầu: Mẹ phải ăn nhiều để có sữa, vì vậy việc đánh răng là cần thiết. Mẹ bỉm vẫn cần đánh răng 2 ngày một lần, nếu có thể súc miệng sau mỗi bữa ăn càng tốt. Việc chải đầu hàng ngày giúp người mẹ gọn gàng, mát xa tóc để nuôi dưỡng tóc tốt hơn và tránh gàu.

Câu hỏi ở cữ là gì đã được giải đáp đầy đủ và khoa học trong bài viết trên, mẹ bầu sắp sinh có thể tham khảo và điều chỉnh phù hợp với bản thân. Ở cữ là thời gian khó khăn, áp lực cho người mẹ sau khi sinh, vì vậy nên cố gắng giữ tinh thần ổn định, thoải mái, vui vẻ để cơ thể có thể phục hồi và chăm sóc con tốt hơn.