Tổng hợp kiến thức mẹ bầu cần biết trong lần đầu mang thai

Những kiến thức mẹ bầu mang thai lần đầu giúp các mẹ không còn cảm thấy bỡ ngỡ và lo âu. Nhờ đó, các mẹ sẽ biết cách chăm sóc bản thân để có một thai kỳ khỏe mạnh và thai nhi phát triển tốt.

Dấu hiệu mang thai là gì?

Nhận biết được dấu hiệu mang thai chính là kiến thức mẹ bầu cần biết đầu tiên trong hành trình làm mẹ của mình. Các mẹ mang thai lần đầu cần để ý những sự thay đổi nhỏ trong cơ thể để biết được mình đã mang thai hay chưa, bao gồm các hiện tượng sau:

• Kinh nguyệt bị trễ hơn so với tháng trước.
• Ra máu âm đạo nhẹ hoặc lấm tấm.
• Có cảm giác buồn nôn và nôn.
• Có cảm giác buồn tiểu và đi tiểu nhiều hơn.
• Cảm thấy mệt mỏi, đau lưng nhẹ, ngực căng tức.
• Bụng hay bị đầy hơi, khó tiêu, táo bón.
• Tâm lý thay đổi, khẩu vị cũng thay đổi.

Các dấu hiệu trên vẫn có thể chưa chứng minh được chắc chắn mẹ có mang bầu hay không vì đây cũng có thể là hiện tượng báo hiệu bạn sắp đến tháng. Vì vậy, để khẳng định chính xác dấu hiệu mang thai, chị em nên sử dụng que thử thai hoặc tới bệnh viện để siêu âm, làm xét nghiệm máu.

Chế độ dinh dưỡng khi mang thai 

Một chế độ dinh dưỡng khoa học, đầy đủ khi mang thai cũng là một nội dung quan trọng trong kiến thức mẹ bầu mà các mẹ cần lưu ý.

Nếu như trước khi mang thai, năng lượng trung bình cần thiết cho các hoạt động của phụ nữ là 2.200 kcal/ ngày. Nhưng khi bắt đầu mang thai, năng lượng mẹ bầu cần nạp thêm phải nhiều hơn để đáp ứng nhu cầu phát triển của thai nhi, đặc biệt là 3 tháng giữa và 3 tháng cuối của thai kỳ. Trong 3 tháng giữa, năng lượng cần tăng thêm 360 kcal/ngày và trong 3 tháng cuối mẹ bầu cần nạp thêm 475 kcal/ ngày để em bé đạt tốc độ tăng cân khoảng 0,4 kg/ tuần.

Vì vậy, mẹ bầu cần có một chế độ dinh dưỡng khoa học, phù hợp nhất với đầy đủ 4 nhóm chất thiết yếu sau:

• Chất đường bột (Carbohydrate)
• Chất đạm (Protein)
• Chất béo (Lipid)
• Chất xơ, các loại vitamin và khoáng chất khác

Thực phẩm mẹ bầu nên ăn

Để tránh tình trạng thiếu hụt năng lượng gây suy dinh dưỡng bào thai hoặc thừa năng lượng khiến mẹ tăng cân mất kiểm soát thì mẹ bầu cần bổ sung các dưỡng chất thiết yếu trên thông qua các loại thực phẩm sau:

• Canxi: Các loại thực phẩm chứa nhiều canxi như sữa, sữa chua, cá, đậu, các loại rau xanh, phomai,… giúp hỗ trợ hình thành bộ xương và răng cho thai nhi. 
• Acid folic: Có nhiều trong rau bắp cải, bông cải xanh và trắng, măng tây, cam, chuối, trứng,… giúp mẹ bầu không bị thiếu máu, thai nhi không dị tật ống thần kinh.
• Sắt: Lượng sắt mẹ bầu cần cung cấp là 1000 mg/ngày để giúp tăng lượng máu cho mẹ, từ đó cung cấp đủ máu cho thai nhi. Các loại thực phẩm giúp mẹ bổ sung sắt như thịt đỏ, củ dền, trứng, rau muống,… Ngoài ra, mẹ nên uống thêm nước trái cây chứa nhiều vitamin C để tăng cường hấp thu sắt và có thể bổ sung viên thêm viên uống chứa sắt để đảm bảo cung cấp đầy đủ lượng sắt cần thiết.
• Vitamin A: Mẹ bầu cần bổ sung khoảng 800 μg/ngày thông qua các loại thực phẩm như gan, lòng đỏ trứng gà, thịt, bơ, sữa, rau quả có màu xanh, màu đỏ, màu vàng,… Mẹ cũng không nên bổ sung vượt quá mức này bởi có thể dẫn đến tình trạng bị quái thai.
• Vitamin D: Đây là vitamin rất cần thiết cho sự hấp thụ canxi, photpho và góp phần hình thành xương răng cho thai nhi. Ngoài ra, vitamin D còn giúp trẻ khi sinh ra không bị còi xương, loãng xương sớm, co giật do hạ canxi máu,… Vì vậy, mẹ bầu có thể bổ sung vitamin D thông qua việc tắm nắng vào buổi sáng và qua các loại thực phẩm như trứng, bơ sữa, gan cá,…
• Vitamin B1: Để phòng ngừa bệnh phù nề, tê bì trong và sau khi sinh con, mẹ bầu cần bổ sung đủ hàm lượng vitamin B1. Loại vitamin này có trong gạo không xay quá kỹ, các loại đậu, thịt lợn nạc, cá, nấm mỡ, rau bina,…
• I-ốt: Một số thực phẩm giàu I-ốt mà mẹ bầu nên bổ sung vào thực đơn hàng ngày là cá biển, rong biển, muối ăn,… để đáp ứng lượng I-ốt khoảng 200μg/ngày.

Thực phẩm mẹ bầu nên tránh

Bên cạnh việc bổ sung các dưỡng chất thiết yếu thông qua các loại thực phẩm có lợi kể trên, mẹ bầu cũng cần lưu ý không nên sử dụng một số loại thực phẩm như: 

• Bia rượu, thuốc lá và chất kích thích như ma túy, cafein,…
• Không ăn cá có hàm lượng thủy ngân cao, các loại cá, thịt, trứng sống hoặc đồ ăn chưa nấu chín.
• Không sử dụng sữa, nước ép trái cây chưa tiệt trùng và các loại thực phẩm chưa được rửa sạch.
• Mẹ nên hạn chế ăn các thực phẩm chế biến sẵn, đồ chiên rán nhiều dầu mỡ, đồ cay nóng,…

Lịch khám thai định kỳ cho bà bầu

Một trong những kiến thức mẹ bầu cần biết chính là lịch đi khám thai định kỳ để có thể kiểm tra, sàng lọc sức khỏe của mẹ và thai nhi, nhận được tư vấn của bác sĩ,…Nhờ đó sẽ giúp mẹ và em bé luôn được khỏe mạnh trong suốt thai kỳ. Dưới đây là 11 lịch khám thai định kỳ cho mẹ bầu, cụ thể:

Lần khám thứ 1 (tuần 5 – 8 thai kỳ)

Đây là mốc khám đầu tiên, bác sĩ sẽ tiến hành siêu âm và chẩn đoán mẹ có thai hay không, nếu có thì thai đã vào tử cung chưa. Sau đó, bác sĩ sẽ tính ngày dự sinh của bạn. 

Lần khám thứ 2 (tuần 11-13 của thai kỳ)

Mẹ bầu được siêu âm để khảo sát hình thái thai nhi và xác định các vấn đề như thai ở trong hay ngoài tử cung, số lượng thai, ngày dự sinh chính xác nhất, đo độ mờ da gáy, thai nhi có phát triển bình thường hay không, đo nhịp tim, dị dạng tim, thoát vị cơ hoành,… Đồng thời, mẹ sẽ được chỉ định làm một số xét nghiệm cần thiết sau:

• Xét nghiệm Double test hoặc xét nghiệm Nipt để tầm soát nguy cơ phát triển hội chứng Down, Edward hoặc Patau và các nhiễm sắc thể khác của thai nhi.
• Xét nghiệm máu để xác định các nguy cơ tiềm ẩn như thiếu máu, thiếu sắt,…
• Xét nghiệm nước tiểu nhằm xác định nguy cơ mẹ bầu có bị tiểu đường thai kỳ, bị nhiễm trùng đường tiết niệu, tổn thương thận,… hay không.

Lần khám thứ 3 (tuần 16-22 của thai kỳ)

Mẹ bầu tiếp tục được siêu âm để kiểm tra sự phát triển của thai nhi, kiểm tra huyết áp, đo bụng của bạn bằng cách sờ nắn bụng để kiểm tra sự tăng trưởng của em bé.

Lần khám thứ 4 (tuần 22-28 của thai kỳ)

Bác sĩ sẽ siêu âm hình thái thai nhi và kiểm tra sự tăng trưởng của em bé về cân nặng và chiều dài, đánh giá độ dài cổ tử cung của mẹ. Sau đó, mẹ bầu được kiểm tra huyết áp, xét nghiệm dung nạp đường huyết cho bệnh tiểu đường và được tiêm phòng VAT.

Lần khám thứ 5 (tuần 28-32 của thai kỳ)

Mẹ bầu tiếp tục được siêu âm để kiểm tra nhịp tim và chuyển động của bé và sự tăng trưởng của con trong bụng mẹ. 

• Bên cạnh việc kiểm tra huyết áp, bác sĩ sẽ chỉ định mẹ tiến hành xét nghiệm máu để kiểm tra xem có bị thiếu máu không và nồng độ tiểu cầu trong máu như thế nào.
• Mẹ tiếp tục được tiêm phòng VAT lần 2, tiêm phòng ho gà,… 
• Tiến hành xét nghiệm nước tiểu nếu mẹ bầu có dấu hiệu nhiễm trùng đường tiết niệu hoặc tăng huyết áp.
• Mẹ cũng có thể được kiểm tra xem có mắc các bệnh như giang mai, viêm gan B, viêm gan C và HIV hay không. Và nếu nhóm máu của mẹ là Rh (-), có thể tiêm thuốc immunoglobulin.

Lần khám thứ 6 (tuần 32-34 của thai kỳ)

Mẹ bầu được kiểm tra huyết áp, đo bụng (sờ bụng) để kiểm tra sự phát triển của em bé. Thực hiện Non – stress test để kiểm tra nhịp tim và chuyển động của bé.

Lần khám thứ 7 (tuần 34-36 của thai kỳ)

Bác sĩ tiến hành siêu âm và đo bụng của mẹ để kiểm tra sự tăng trưởng của em bé bằng cách sờ nắn bụng. 

• Thực hiện Non – stress test để kiểm tra nhịp tim và chuyển động của bé trong bụng mẹ.
• Chỉ định xét nghiệm nước tiểu nếu mẹ bầu có dấu hiệu nhiễm trùng đường tiết niệu hoặc tăng huyết áp.
• Kiểm tra sự tồn tại của liên cầu khuẩn nhóm B (GBS) ở vùng âm đạo.
• Nhóm máu của mẹ là Rh (-) thì có thể tiêm thuốc immunoglobulin lần thứ hai.

Lần khám thứ 8,9,10 (tuần 34-36 của thai kỳ)

Mẹ bầu được tiến hành siêu âm và đo bụng để kiểm tra sự tăng trưởng của em bé. Thực hiện Non – stress test để kiểm tra nhịp tim và chuyển động của bé trong bụng mẹ. Bác sĩ có thể chỉ định xét nghiệm nước tiểu nếu mẹ bầu có dấu hiệu nhiễm trùng đường tiết niệu hay bị tăng huyết áp.

Lần khám thứ 11 (thai nhi từ sau 39 tuần tuổi)

Lúc này, cùng với việc kiểm tra huyết áp, đo bụng của mẹ (sờ nắn bụng) để kiểm tra sự tăng trưởng của em bé, bác sĩ sẽ kiểm tra nhịp tim và chuyển động của bé thông qua Non – stress test và kiểm tra lượng nước ối xung quanh thai nhi. Ngoài ra, mẹ bầu có thể làm xét nghiệm nước tiểu nếu có dấu hiệu bị tăng huyết áp hoặc nhiễm trùng đường tiết niệu.

Các loại bệnh lý có thể mắc phải khi mang thai và cách xử lý 

Khi mang thai, mẹ bầu có thể mắc phải một số bệnh lý, tuy không nguy hiểm nhưng các mẹ vẫn cần trang bị kiến thức mẹ bầu để có cách xử lý hiệu quả nhất.

• Bà bầu ra nước màu trắng: Bầu ra nước màu trắng được gọi là khí huyết, đây có thể là dấu hiệu báo động rằng “cô bé” đang bị viêm nhiễm. Vì vậy, mẹ cần vệ sinh vùng kín đúng cách và thường xuyên. Có thể đi khám nếu như khí hư có mùi hôi, màu đục.
• Bà bầu bị cúm A: Do sức đề kháng kém hơn nên mẹ bầu có thể bị cúm A. Vì vậy, để phòng tránh và chữa trị cúm A, mẹ bầu nên có chế độ ăn uống, nghỉ ngơi, vận động hợp lý để tăng cường sức khỏe. Nếu có dùng thuốc thì cần tuân theo chỉ định của bác sĩ.
• Bà bầu dư ối nên kiêng gì? Mẹ bầu không nên sử dụng các loại trái cây chứa quá nhiều nước như dưa, cam, dừa, dứa, hạn chế các loại rau cải, chú ý các gia vị nêm cho món ăn,… vì chúng có thể sẽ tạo thêm nước ối trong tử cung.
• Bà bầu tim đập nhanh: Việc hay bị khó thở và tim đập nhanh khi mang thai là một hiện tượng bình thường ở đa số các mẹ bầu. Để hạn chế các biến chứng loạn nhịp tim, khó thở trở nặng, mẹ bầu cần dành thời gian nghỉ ngơi, không nên vận động mạnh,và làm việc quá sức.
• 2 bà bầu ở cùng nhau có sao không? Đây chắc chắn là băn khoăn của không ít chị em khi có hai bà bầu cùng ở trong một gia đình. Thực tế, hai mẹ bầu ở cùng nhau sẽ không có bất cứ ảnh hưởng nào đến sức khỏe của mẹ và sự phát triển của thai nhi. Tuy nhiên, do tâm sinh lý khi mang thai có nhiều thay đổi nên các mẹ cố gắng giữ gìn sự hòa hảo và hỗ trợ lẫn nhau trong 9 tháng 10 ngày để cùng chào đón các bé yêu chào đời.
• Bà bầu làm nặng có sao không? Việc bà bầu làm các việc nặng với tần suất nhiều đều có thể gây nguy hiểm đến sức khỏe cả mẹ lẫn thai nhi. Cho nên, khi mang thai mẹ bầu không nên làm việc nặng mà có thể nhờ những người thân trong gia đình giúp đỡ.

Bà bầu ở cữ cần kiêng những gì?

Bà bầu ở cữ cần kiêng những gì? Sau khi sinh con xong, 9 điều sau đây là kiến thức mẹ bầu cần biết trong thời gian kiêng cữ để có một chế độ dinh dưỡng, nghỉ ngơi và chăm sóc trẻ hợp lý.

• Không nên kiêng khem quá mức: Do sức đề kháng của mẹ sau sinh còn yếu nhưng vẫn phải đảm bảo đủ dinh dưỡng thiết yếu để phục hồi sức khỏe và tạo sữa nuôi con nên mẹ bầu cần ăn đa dạng thực phẩm, nhiều rau xanh, uống các loại vitamin được khuyến khích, tránh ăn các loại thức ăn được lên men, đồ ăn sống, đồ lạnh, thực phẩm được chế biến sẵn,…
• Không tập thể dục nặng: Việc tập thể dục quá mức sẽ khiến cơ thể mẹ mệt mỏi, khó phục hồi, đặc biệt là với sản phụ sinh mổ. Vì vậy mẹ nên đi bộ chậm rãi, thực hiện các động tác vận động nhẹ nhàng, vừa phải trong thời gian này. 
• Không khiêng vác vật nặng: Việc khiêng vác, lao động nặng sẽ khiến cơ bụng hoạt động mạnh, tác động tới vết mổ bụng hoặc làm tổn thương tầng sinh môn khiến chúng khó hồi phục.
• Không tự ý uống thuốc: Vì khi uống thuốc không theo sự chỉ định của bác sĩ sẽ ảnh hưởng tới quá trình tạo sữa mẹ sau sinh và ảnh hưởng tới trẻ.
• Kiêng quan hệ tình dục: Sau khi sinh xong, mẹ không nên quan hệ tình dục quá sớm vì có thể gây chảy máu vùng kín, tăng nguy cơ nhiễm trùng  mà nên để 4 – 6 tuần để cơ thể phục hồi lại.
• Hạn chế căng thẳng mệt mỏi: Mẹ mang theo tâm lý mệt mỏi, căng thẳng sẽ ảnh hưởng trực tiếp tới chất lượng sữa và quá trình nuôi con của mẹ.
• Không uống rượu, đồ uống chứa cồn và cafein: Vì những loại đồ uống này sẽ có thể đi vào sữa mẹ, gây ảnh hưởng tới chất lượng sữa và sức khỏe của em bé.
• Không tắm nước lạnh: Mẹ tuyệt đối không tắm nước lạnh trong thời gian kiêng cữ vì dễ bị cảm lạnh, nhiễm khuẩn, nhiễm lạnh,…
• Vệ sinh răng miệng đúng cách: Điều này sẽ giúp răng miệng của mẹ được sạch sẽ, tránh lây vi khuẩn và gây bệnh cho trẻ.

Trên đây là tất tần tật những kiến thức mẹ bầu cần biết khi mang thai lần đầu tiên để các mẹ có thể tham khảo. Hy vọng rằng với chia sẻ về những kiến thức quan trọng này, các mẹ bầu  sẽ áp dụng chúng một cách chính xác và hợp lý nhất trong các trường hợp cần thiết để có một thai kỳ khỏe mạnh và suôn sẻ.