Cách ngăn ngừa biến chứng nguy hiểm khi bé bị nhiễm trùng máu

Nhiễm trùng máu ở trẻ em là một biến chứng nghiêm trọng của nhiễm khuẩn, có thể gây nguy hiểm đến tính mạng. Việc chẩn đoán và điều trị sớm rất quan trọng để ngăn chặn hậu quả xấu. Các bậc phụ huynh cần chú ý và quan sát kỹ để có thể phản ứng kịp thời và bảo vệ sức khỏe cho bé yêu.

Nhiễm trùng máu ở trẻ nhỏ là gì?

Nhiễm trùng máu ở trẻ nhỏ là tình trạng vi khuẩn xâm nhập vào hệ tuần hoàn máu, sản sinh độc tố độc hại. Bệnh này có thể gây ra nhiều biến chứng nguy hiểm, thậm chí gây tử vong nếu không được điều trị kịp thời và đúng cách. Đặc biệt, tỷ lệ tử vong ở trẻ sơ sinh có thể rất cao, từ 20 – 50%. 

Bệnh nhiễm trùng máu phát triển nhanh chóng trong thời gian ngắn và gây tổn thương cho nhiều cơ quan trong cơ thể của trẻ, dẫn đến suy giảm sức khỏe một cách nhanh chóng. Điều này làm cho nhiễm trùng máu ở trẻ nhỏ trở thành một vấn đề cực kỳ nghiêm trọng và cần phải được chú ý đặc biệt.

Nguyên nhân gây nhiễm trùng máu ở trẻ 

Nguyên nhân gây nhiễm trùng máu ở trẻ chủ yếu liên quan đến sự xâm nhập của các vi khuẩn vào cơ thể, gây ra các biến đổi có hại trong hệ thống tuần hoàn máu. Một số các nguyên nhân bao gồm:

• Tổn thương ngoài da: Các loại vi khuẩn như E.coli, Haemophilus influenzae, Streptococcus pneumoniae thường xâm nhập vào cơ thể thông qua vết thương ngoài da, gây ra nhiễm trùng máu.
• Trẻ em suy dinh dưỡng: Trẻ em suy dinh dưỡng thường có hệ miễn dịch yếu, dễ bị nhiễm trùng máu khi tiếp xúc với vi khuẩn gây bệnh.
• Sinh non: Trẻ sinh non thường có hệ miễn dịch chưa phát triển hoàn chỉnh, dễ bị tổn thương và nhiễm trùng máu.
• Chưa chích ngừa: Việc không chích ngừa đầy đủ theo lịch tiêm phòng có thể tạo điều kiện cho vi khuẩn xâm nhập và gây nhiễm trùng máu.
• Suy giảm miễn dịch: Trẻ em mắc các bệnh liên quan đến suy giảm miễn dịch như tiểu đường, HIV/AIDS hoặc đang sử dụng corticoid để điều trị bệnh thường có nguy cơ cao bị nhiễm trùng máu.
• Bệnh tim bẩm sinh: Những trẻ mắc bệnh tim bẩm sinh thường có tỷ lệ nhiễm trùng máu cao do hệ thống tuần hoàn máu của bé bị ảnh hưởng.

Dấu hiệu nhận biết trẻ bị nhiễm khuẩn máu

Để phát hiện nhiễm khuẩn máu sớm và kịp thời, phụ huynh cần chú ý đến những triệu chứng không bình thường ở trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ như sau:

Dấu hiệu nhiễm trùng máu ở trẻ sơ sinh:

• Hô hấp: Trẻ bị rối loạn nhịp thở, thở rên, thở nhanh > 60 nhịp/phút, co kéo, ngừng thở > 15 giây.
• Tim mạch: Da nổi mẩn, nhịp tim nhanh > 160 nhịp/phút, lạnh tứ chi, da tím tái, hạ huyết áp.
• Tiêu hóa: Trẻ bỏ bú, bú kém, trướng bụng, nôn ói, tiêu chảy, dịch dạ dày ứ > 2/3 số lượng sữa đã bú.
• Da và niêm mạc: Da tái, nổi vân tím, phát ban, xuất huyết, vàng da, nốt mủ, phù nề, cứng bì.
• Thần kinh: Bé giảm lực cơ, dễ bị kích thích, giảm phản xạ, co giật, thóp phồng, hôn mê.
• Huyết học: Có dấu hiệu tụ máu dưới da, tử ban, gan lách to, xuất huyết nhiều nơi.
• Thực trạng cơ thể: Con bị sụt cân không nguyên do, rối loạn điều hòa thân nhiệt.

Các dấu hiệu thường gặp khi trẻ nhỏ bị nhiễm khuẩn huyết như sau:

• Sốt cao hoặc hạ thân nhiệt.
• Buồn ngủ và ngủ li bì, chán ăn, bỏ bú, quấy khóc nhiều.
• Da dẻ bé xanh xao, nhợt nhạt như mất máu.
• Xuất hiện triệu chứng của viêm phổi, suy hô hấp, hen suyễn, khò khè, khó thở.
• Đi tiểu nhiều lần nhưng tiểu rất khó, có thể ra máu do nhiễm khuẩn đường tiết niệu.

Biến chứng khi trẻ bị nhiễm trùng máu

Trẻ bị nhiễm trùng máu có thể phải đối mặt với các biến chứng nguy hiểm như sau:

• Sốc nhiễm khuẩn: Dẫn đến các tình trạng như đột quỵ, suy tim, suy hô hấp, suy đa cơ quan và có thể dẫn đến tử vong.
• Tăng đông máu: Gây tắc mạch ở nhiều cơ quan, thiếu máu, nhồi máu não, nhồi máu phổi và cũng có thể gây tử vong.

Nhiễm trùng máu khiến cho nhiều cơ quan trong cơ thể của trẻ bị tổn thương và sức khỏe suy giảm nhanh chóng. Cơ chế đông máu trong nhiễm trùng cũng giảm lưu lượng máu đến các cơ quan, làm cho cơ thể bị thiếu oxy và chất dinh dưỡng. Trong trường hợp xấu nhất, trẻ có thể bị sốc nhiễm khuẩn, khiến chức năng của nhiều cơ quan suy giảm và dẫn đến tử vong.

Phương pháp điều trị cho em bé bị nhiễm trùng máu

Trong quá trình chăm sóc em bé bị nhiễm trùng máu, phương pháp điều trị và chăm sóc đúng cách đóng vai trò quan trọng để giúp bé hồi phục sức khoẻ.

Phương pháp điều trị

Khi phát hiện trẻ sơ sinh có các dấu hiệu của nhiễm trùng huyết, các bác sĩ sẽ bắt đầu điều trị kháng sinh ngay lập tức bằng cách kết hợp sử dụng 2-3 loại kháng sinh phù hợp tùy thuộc vào tình trạng lâm sàng của bệnh hoặc dựa vào loại vi khuẩn gây nhiễm trùng.

• Trường hợp trẻ chưa được điều trị kháng sinh trước đó: Ampicillin với liều 100mg/kg/24 giờ và Gentamicin với liều: 5mg/kg/24 giờ thường được sử dụng.
• Nếu trẻ đã được điều trị trước đó nhưng không có cải thiện: Kết hợp sử dụng Tacefoxym với liều 100mg/kg/24 giờ và Amikacin với liều 15mg/kg/24 giờ.
• Sau khi có kết quả xét nghiệm kháng sinh đồ, việc điều trị sẽ được điều chỉnh sao cho phù hợp nhất.

Thời gian điều trị kháng sinh thường kéo dài từ 10 đến 15 ngày, cho đến khi các dấu hiệu lâm sàng của bệnh hoàn toàn biến mất và kết quả xét nghiệm máu cho thấy không còn vi khuẩn. Trong trường hợp nhiễm khuẩn huyết kèm theo viêm màng não, việc sử dụng kháng sinh đặc trị có thể kéo dài ít nhất 3 tuần.

Cách chăm sóc trẻ

Để chăm sóc trẻ bị nhiễm trùng máu một cách hiệu quả và an toàn, phụ huynh có thể thực hiện các biện pháp sau đây:

• Nuôi trẻ bằng sữa mẹ trong 6 tháng đầu để cung cấp dinh dưỡng và hỗ trợ hệ miễn dịch của trẻ. Nếu không đủ sữa, mẹ nên kết hợp dùng sữa công thức đảm bảo an toàn, đủ dinh dưỡng với vị thanh ngọt cho con. Trong đó, sữa dê Úc có hàm lượng đạm A2 cao, hạn chế tối đa tình trạng dị ứng , giúp bé đạt đủ hàm lượng dinh dưỡng mỗi ngày để phát triển toàn diện. 
• Đảm bảo con uống đủ nước (đối với trẻ lớn) để duy trì sức khỏe và giảm nguy cơ nhiễm trùng.
• Thực hiện chế độ ăn uống cân đối và khoa học, bao gồm các loại thực phẩm giàu vitamin và khoáng chất như rau xanh, trái cây, thịt, cá, trứng và sữa, nhằm tăng cường hệ miễn dịch cho trẻ.
• Thực hiện tắm gội sạch sẽ hàng ngày cho bé, đặc biệt chú ý sát trùng rốn và các vùng dễ bị nhiễm trùng.
• Rửa tay sạch sẽ trước khi tiếp xúc với trẻ, đặc biệt sau khi tiếp xúc với môi trường bên ngoài.
• Đảm bảo vệ sinh phòng bệnh, duy trì sạch sẽ và vô trùng trong lồng ấp của bé và thực hiện lịch diệt khuẩn định kỳ để ngăn ngừa sự lây lan của vi khuẩn.
• Tránh việc bồng bế trẻ sơ sinh đến những nơi có người đang mắc bệnh để giảm nguy cơ nhiễm trùng từ môi trường bên ngoài.

Một số câu hỏi liên quan đến bệnh nhiễm trùng máu

Để hiểu hơn về bệnh nhiễm trùng máu, hãy cùng tìm hiểu một số câu hỏi liên quan đến tình trạng này.

Nhiễm trùng máu khởi phát từ khi nào?

Nhiễm trùng máu ở trẻ sơ sinh xuất hiện ở hai giai đoạn khác nhau, mỗi giai đoạn có các nguyên nhân và biểu hiện riêng biệt:

Nhiễm trùng máu khởi phát sớm (trong vòng 48 giờ đầu đời):

• Nhiễm trùng huyết ở trẻ sơ sinh khởi phát sớm thường kèm theo triệu chứng viêm phổi hoặc biểu hiện của nhiễm trùng máu. Tỷ lệ tử vong cao, từ 10 đến 30%.
• Nguyên nhân chính của nhiễm trùng máu ở giai đoạn này thường là do vi sinh vật mắc phải trong quá trình chuyển dạ sinh. Tuy nhiên, cũng có trường hợp trẻ có thể nhiễm trùng huyết do vi khuẩn Listeria lan truyền từ mẹ.

Nhiễm trùng máu khởi phát muộn (sau 48 giờ đầu tiên):

• Các trường hợp nhiễm trùng máu ở giai đoạn này thường xuất hiện sau thời kỳ hậu sản tại bệnh viện, chẳng hạn như vi khuẩn Staphylococcus khi trẻ được chăm sóc tại Đơn vị hồi sức sơ sinh (NICU).
• Nhóm trẻ sơ sinh có cân nặng dưới 1000g có nguy cơ dễ bị nhiễm trùng. Tỷ lệ tử vong ở đây thường khoảng 5%.
• Hơn 70% các trường hợp nhiễm trùng máu do Staphylococcus và Staphylococcus aureus; 10% đến 15% còn lại là do vi khuẩn gram âm. Nấm Candida cũng là một nguyên nhân quan trọng, đặc biệt là ở trẻ sơ sinh nhẹ cân.

Cách chẩn đoán trẻ bị nhiễm trùng máu ra sao?

Để chẩn đoán nhiễm trùng máu ở trẻ sơ sinh, đặc biệt trong những trường hợp triệu chứng mơ hồ, không đặc hiệu, việc thực hiện các xét nghiệm là vô cùng quan trọng. Các xét nghiệm này không chỉ giúp đánh giá tình trạng sức khỏe tổng quát của trẻ một cách hiệu quả mà còn phản ánh tình trạng nhiễm trùng. Dưới đây là các xét nghiệm thường được thực hiện:

• Huyết đồ: Xem xét tình trạng của tế bào máu trong mẫu huyết thanh.
• Khí máu: Đánh giá các thông số về khí trong máu để phát hiện sự suy giảm của chức năng hô hấp.
• Nồng độ điện giải: Đo lường nồng độ các chất điện giải trong huyết thanh, giúp xác định tình trạng cân bằng điện giải của cơ thể.
• Đường huyết: Đo lường nồng độ đường trong máu để kiểm tra tình trạng đường huyết của trẻ.
• Xét nghiệm định lượng CRP và procalcitonin: Xác định mức độ phản ứng vi khuẩn trong cơ thể.
• Cấy máu, cấy nước tiểu, cấy đàm, chọc dò tủy sống: Xác định loại vi khuẩn gây bệnh và định hướng lựa chọn kháng sinh.

Ngoài ra, trẻ cũng có thể được tiến hành các xét nghiệm khác như lấy mẫu máu để phát hiện virus. Kết quả của các xét nghiệm này thường có trong vài giờ và sẽ hỗ trợ bác sĩ trong việc đưa ra quyết định điều trị phù hợp.

Nhiễm trùng máu ở trẻ nhỏ có thể ngăn ngừa được không?

Nhiễm trùng huyết ở trẻ sơ sinh không thể hoàn toàn ngăn ngừa được, nhưng có thể giảm nguy cơ bằng những biện pháp sau:

• Chăm sóc thai sản: Theo dõi thai kỳ trước khi sinh có thể phát hiện và điều trị các vấn đề của mẹ.
• Sinh con tại các cơ sở y tế: Lựa chọn sinh con nơi có điều kiện chăm sóc và hỗ trợ tốt cho bé khi sinh để giảm rủi ro gây bệnh.
• Rửa tay thường xuyên: Luôn rửa tay trước khi tiếp xúc với bé và sau khi chăm sóc vệ sinh cho bé để ngăn chặn vi khuẩn lây lan.
• Hạn chế tiếp xúc với người lạ: Giảm việc bé tiếp xúc với nhiều người lạ để giảm nguy cơ nhiễm trùng máu.
• Khám sức khỏe định kỳ: Đưa trẻ đi khám sức khỏe định kỳ và điều trị sớm khi có dấu hiệu bất thường.

Bé bị nhiễm trùng máu là một vấn đề nghiêm trọng, đặc biệt là ở trẻ sơ sinh, với tỷ lệ tử vong cao và nguy cơ mắc phải các biến chứng nghiêm trọng. Phát hiện sớm và thực hiện các biện pháp phòng ngừa từ giai đoạn thai kỳ là rất quan trọng, giúp đảm bảo sức khỏe cho trẻ từ những ngày đầu đời và giảm thiểu nguy cơ nhiễm trùng máu.